Учинчи башорат
«Эй аҳли китоблар! Батаҳқиқ, сизларга Расулимиз китобдан беркитиб юрган кўпгина нарсаларингизни сизга баён қилиб, кўпини афв қилувчи бўлиб келди. Батаҳқиқ, сизларга Аллоҳдан нур ва очиқ-ойдин Китоб келди» («Моида» сураси, 15-оят).
Яҳудий ва масиҳийларга бу оятда таъкидлаб айтилаётган нарса – Аллоҳнинг охирги Пайғамбари соллаллоҳу алайҳи васаллам нафақат арабларга, балки дунёнинг барча халқларига, жумладан, аҳли китобларга ҳам Аллоҳ томонидан юборилганликларидир. Муҳаммад алайҳиссаломнинг яҳудийларга ҳам пайғамбар бўлиб келишлари Тавротда ҳам айтилган бўлиб, улардан аҳд олинганда, у зот алайҳиссаломга иймон келтириш аҳди ҳам олинган эди. Шунингдек, у зоти бобаракот соллаллоҳу алайҳи васалламнинг масиҳийларга ҳам пайғамбар бўлиб келишлари хабари Инжилда зикр қилинган бўлиб, Аллоҳ таоло масиҳийлардан аҳд олган пайтида, у зот келган вақтларида иймон келтириш аҳди ҳам олинган эди. Бу оятда уларга ўша аҳдномада айтилган Пайғамбар дарҳақиқат келганлигининг хабарини бериб туриб, у зотнинг аҳли китобларга нисбатан қиладиган баъзи ишлари ҳам айтилмоқда. Ва яна Аллоҳ томонидан уларга «нур», яъни Ислом ва «китоб», яъни Қуръон келгани ҳам такидланмоқда.
Яҳудий ва масиҳийларнинг муқаддас китобларида охирзамон пайғамбарининг исми Аҳмад бўлиши ва у зотнинг Ислом динини олиб келишлари очиқ ойдин зикр қилинган. Улар ўша ваъда қилинган пайғамбарни ва у зот олиб келадиган динни кутиб яшашарди. Бироқ, нимагадир Аҳмад соллаллоҳу алайҳи васаллам келиб, Ислом зоҳир бўлганда эса, уларнинг кўпчилиги буни тан олмадилар ва юз ўгирдилар. Бу ҳам етмагандек, муқаддас китобларидаги у зот алайҳиссаломнинг башоратларни яширишди, йўқ қилишди ва бошқа маъноларга буриб таржима қилишди.
Келинг, ана шу башоратларнинг яна бири ҳақида тўхталиб ўтамиз.
АҲМАД
«Барча халқларни титратаман, уларнинг хазинаси шу ерга келтирилади». Сарвари Олам айтмоқда: «Ўшанда Мен мана шу Маъбадни ҳашамат билан бой қиламан». Сарвари Оламнинг каломи шудир: «Кумуш Меники, олтин ҳам Меникидир». Сарвари Олам айтмоқда: «Бу Маъбаднинг кейинги шуҳрати олдингисидан ҳам улуғроқ бўлади». Сарвари Оламнинг каломи шудир: «Мана шу ерда тинчлик ато қиламан» (Хаггей 2/7-9).
Бу оятларда қандай башорат бор экан деб ажабланаётган бўлсангиз керак. Гап шундаки, муқаддас китобларнинг ўзбек тили таржимонлари ҳам яҳудий ва масиҳий аждодлари каби ҳақиқатни беркитиш, бузиш, йўқ қилиш анъанасини давом эттириб келишмоқда. Улар ҳам ота боболари каби ҳақиқатни яшириш учун жумланинг ҳақиқий маъносини ўзгартириб, бошқа маънода таржима қилишган.
«Китобни ўз қўли билан ёзиб, сўнгра уни озгина баҳога сотиш учун «Бу Аллоҳнинг ҳузуридан», дейдиганларга вайл бўлсин! Қўллари билан ёзган нарсалари туфайли уларга вайл бўлсин! Касб қилган нарсалари туфайли уларга вайл бўлсин!» (Бақара/79).
Тушунарли бўлиши учун худди шу жумлаларнинг русча таржимасини келтирамиз.
«и потрясу все народы, и придет Желаемый всеми народами, и наполню дом сей славою, говорит Господь Саваоф. Мое серебро и Мое золото, говорит Господь Саваоф. Слава сего последнего храма будет больше, нежели прежнего, говорит Господь Саваоф; и на месте сем Я дам мир, говорит Господь Саваоф» (Хаггей 2/7-9).
Аввал бу башорат борасида яҳудий ва масиҳийларнинг фикрларини билиб олсак. Улар бу оятлар Иброҳим, Яъқуб, Мусо, Довуд ва бошқа пайғамбарларга ваъда қилинган ўша буюк пайғамбар ҳақидаги башорат эканлигини таъкидлаганлар. Яҳудийларнинг фикрича, у пайғамбар ҳали келмаган ва уни ҳамон кутишмоқда. Масиҳийлар эса бу башорат Ийсо алайҳиссаломга тегишли деб бутун оламга жар солмоқдалар.
Энди матнга диққат қилайлик. Эътибор берган бўлсангиз «и придет Желаемый всеми народами» деган жумла ўзбек тилида «уларнинг хазинаси шу ерга келтирилади» деб таржима қилинган. Яна эътибор берган бўлсангиз, «Желаемый» сўзи катта ҳарф билан ёзилган. «Желаемый» сўзи ўзбек тилида «исталган, орзу қилинган, кутилган» каби маъноларни билдиради. Сўзнинг бош ҳарф билан ёзилганлиги маълум бир шахс назарда тутилаётганлигини билдиради. Бундан эса «Ва барча халқларнинг Кутгани келади» деган таржима келиб чиқади. Нима бўлганда ҳам, бу сўзларнинг ибронийчадан бошқа тилларга қилинган барча таржималарида турли маънолар ҳосил бўлган. Аслида атоқли исмлар таржима қилинмаслиги керак эди. Атоқли исмлар қайси тилда бўлса ҳам ўз ҳолида ёзилиши талаб қилинарди.
Масалан, масиҳийликнинг асосчиларидан бири саналган «авлиё» Павелнинг исмини олайлик. «Павел» сўзининг ўзбекча таржимаси «кичик», русчаси «маленький» бўлади. Бошқа тилларда ҳам шундай маънода таржима қилинади. Лекин атоқли исм бўлгани учун барча тилларда «Павел» дейилади, таржима қилинмайди.
«Желаемый» ёки «исталган» сўзи асл иброний ёки оромий тилида «מדח» деб ёзилади ва ҲиМиДДаҳ деб талаффуз қилинади.
Аввал айтиб ўтганимиздек, иброний ва араб тиллари сомий (семит) тиллари туркумига кириб, сийға ва маъно жиҳатидан бир бирига жуда яқин. Шунинг учун, бу сўзнинг «ҳмд» ўзагидан ясалгани кўриниб турибди. Маъноси эса араб тилидаги АҲМАД сийғасининг айнан ўзидир. Шунинг учун ҳам бу лафз таржима қилинмай, ўз ҳолича қолиши керак эди. Шунда ҳақиқий таржима қуйидагича бўлиши лозим эди:
«Ва барча халқларнинг Аҳмади келади».
Барча халқларнинг Аҳмади дегани эса бу зот ҳамма халқларга бирдай пайғамбар бўлиб келадилар демакдир. Аввалги пайғамбарлар эса фақат ўз қавми ёки қабиласига юборилган эдилар. Иброҳим, Яъқуб, Мусо, Довуд алайҳиссаломлар ва Ийсо алайҳиссалом ҳам фақат ўз қавмларига пайғамбар этиб юборилган эдилар.
«Исо эса жавоб бериб: – Мен фақат Исроил халқининг адашган қўйлари ҳузурига юборилганман, – деди» (Матто, 15/24).
Бу Ийсо алайҳиссаломнинг эътирофи. Ийсо алайҳиссалом ўн икки ҳаворийга ҳам қуйидагича кўрсатма берганлар:
«Исо ўн икки ҳаворийсини жўнатаётиб, уларга қуйидагича кўрсатмалар берди: «Мажусийлар яшайдиган жойларга оёқ босманглар, самарияликларнинг шаҳарларига кирманглар. Аксинча, адашган қўйларга ўхшаган Исроил халқи олдига боринглар» (Матто, 10/5-6).
Аҳмад соллаллоҳу алайҳи васаллам эса барча халқ ва элатларга пайғамбар қилиб юборилганлар.
«Эй одамлар! Албатта, мен сизларнинг барчангизга осмонлару ернинг подшоҳлиги Уники бўлган Аллоҳнинг Расулидирман. Ундан ўзга илоҳ йўқ. У тирилтиради ва ўлдиради. Бас, Аллоҳга ҳамда Унинг Расули – Аллоҳга ва Унинг калималарига иймон келтирадиган уммий Набийга иймон келтиринг. Ва унга эргашинг, шоядки, ҳидоят топсангиз», – деб айт» («Аъроф» сураси, 158-оят).
Аввалги пайғамбарлар ўз қавмларига, ўз замонларига, ўзларидан кейинги пайғамбар келгунча бўлган даврга пайғамбар бўлганлар. Улар инсоният тарихининг маълум бир даври учун масъул бўлганлар. Аммо Ислом пайғамбари Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам бутун дунё халқларига ва қиёматга қадар кечадиган замонларга пайғамбар бўлиб келдилар. У зот алайҳиссалом келтирган Ислом шариати вақт ўтиши билан эскириб қолмайдиган, балки барча вақт ва маконга салоҳияти бор шариатдир. Шунинг учун ҳам Муҳамад соллаллоҳу алайҳи васалламга бутун инсониятга қарата «Мен барчангизга Пайғамбарман», деб айтиш ҳуқуқи берилган.
Юқоридаги муқаддас китоб башоратининг иккинчи қисмига қарасак, унинг айнан Ислом пайғамбарига тегишли эканлиги янада ойдинлашади.
«Сарвари Оламнинг каломи шудир: «Мана шу ерда тинчлик ато қиламан» (Хаггей 2/9).
Бу ерда тинчлик дея таржима қилинган лафз ибронийча «шалум» бўлиб, араб тилидаги «салам», яъни Ислом деган маънони билдиради.
Бу сўз иброний тилида ҳам, араб тилида ҳам бир хил маънони, яъни тинчлик ва таслим бўлишни билдиради.
Шунинг учун ҳам бу башорат фақат ва фақат Ислом дини билан юборилган Аҳмад (Муҳаммад) соллаллоҳу алайҳи васаллам тегишлидир.
Уларнинг ҳақиқий таржимаси қуйидагича бўлади:
«Барча халқларни титратаман, ва барча халқларнинг Аҳмади келади...» (Хаггей 2/7).
«Сарвари Оламнинг каломи шудир: «Мана шу ерда Исломни ато қиламан» (Хаггей 2/9).
Ҳайруллоҳ Ҳабибуллоҳ тайёралади