... Лекин ғоявий душманларимиз тинчиганлари йўқ. Улар турли йўллар билан ёшларимизнинг онгига таъсир кўрсатишга уринмоқдалар. Масалан, миссионерлик ҳаракатини олайлик. Миссионерлик лотинча сўз бўлиб, юбориш, муҳим топшириқ маъноларини англатади.
Бир динга эътиқод қилувчи аҳоли ўртасида ўзга бир диннинг таълимотини ва урф-одатларини тарғиб этишга, шу йўл билан халқни бўлиб юбориб, улар ўртасида низолар чиқаришга асосланади. Миссионерлик IV асрда пайдо бўлган. XIII-XIV асрларда христиан миссионерлари Ҳиндистон, Хитой ва Япониягача кириб борганлар. Бу ҳаракат XIX асрда яна кучайиб, Африка ва Осиё қитъаларининг бир қатор мамлакатларида анча фаоллашган. Ҳозирги вақтда миссионерлик ҳаракати уч йўналиш бўйича олиб борилмоқда.
Биринчи йўналиш, христиан бўлмаган бошқа халқларни христианлаштиришни кўзда тутади. Улар бу ғоя орқали ўзга динларга эътиқод қилувчиларни иқтисодий-сиёсий, маънавий-маърифий жиҳатдан ғарб давлатлари таъсирига ўтказишга интиладилар.
Иккинчи йўналишда, маълум халқлар ўртасида ўз асрий эътиқодига шубҳа пайдо қилиш ва шу йўл билан аста-секин ишончдан бутунлай воз кечишга олиб келиш учун кураш олиб борилади.
Учинчи йўналиш, ўз эътиқодидан воз кечиб, христианликни қабул қилганларнинг шу эътиқодда собит туришини таъминлаш, уларнинг сафини янгилари билан кенгайтириб боришдан иборат.
Миссионерлар ўз мақсадлари йўлида моддий неъматларни ҳам аямаяптилар. Маънавий-маърифий ишлар билан ниқобланган, аслида ортида жирканч мақсад ётган тарғибот усулларини қўллаяптилар. Улар ислом таълимотининг туб моҳиятини англаб етмаганларни, жисмоний хасталик оқибатида оғир руҳий ҳолатга тушиб қолганларни ва турмушда бироз моддий қийинчиликларга учраб турганларни топиб олиб, алдаб-аврамоқдалар. Ҳар хил кўнгилочар тадбирлар уюштириб, тиббий ва моддий ёрдамлар кўрсатиб, ўз ғғаразли мақсадларини бекитишга уринмоқдалар. Жумладан, "Иегова шоҳидлари", "Евангел христиан-баптистлари", "Тўлиқ инжил христианлари" ҳаракатлари ёшларимизни тўғри йўлдан чалғитишга интилаяпти.
Энди "Иегова шоҳидлари" диний бирлашмасининг қуйидаги кўрсатмасига эътибор қилайлик: "Фақат Иеговага имон келтирганларгина жаннати бўлади. Бошқалар эса ер билан яксон бўлади".
Кўриниб турибдики, бу алдов ва фирибдан бошқа нарса эмас. Ахир кимнинг жаннати бўлишини Оллоҳдан бошқа ҳеч ким билмайди-ку. Бу ташкилот вакиллари ўзларига "Сен шундай даъват қилгинки, у сенинг динингга кирсин ёки ўзининг динига нисбатан шубҳа уйғонсин", деган шиорни байроқ қилиб олишган.
Мамлакатимиз Конституциясида виждон эркинлиги кафолатланган. Лекин миссионерлик ҳаракати қонун йўли билан тақиқланган. Масалан, Ўзбекистон Республикаси Жиноят Кодексининг (1) 62-моддаси иккинчи қисмига мувофиқ бундай ҳаракатлар маъмурий жазо қўлланилгандан кейин содир этилган бўлса, энг кам иш ҳақининг 50 бараваридан 100 бараваригача миқдорида жарима солинади ёки 6 ойдан уч йилгача озодликдан маҳрум этилади.
Юртимизда қонун асосида миссионерлик ҳаракатига қарши кураш давом этмоқда. Масалан, Тошкент шаҳар суди АҚШнинг "Таълим орқали глобал ҳамкорлик" ваколатхонасини қонунга зид ишлари учун тугатиш ҳақида қарор чиқарди. АҚШнинг бошқа бир ноҳукумат ташкилотининг Фарғона ва Қўқондаги филиаллари диний адабиёт тарқатганлиги, протестантлик оқимидаги инжилни тарғиб қилганлиги учун фаолияти тўхтатиб қўйилди. Шунингдек, Жанубий Кореянинг "Осиё маданияти ва тараққиёти институти" ва "Бутунжаҳон корейс кўмаги жамғармаси" нодавлат, нотижорат ташкилотларининг ғайриқонуний ҳаракатларига ҳам ҳукуматимиз томонидан чоралар кўрилди.
Ўзбекистон ҳукумати юртимиздаги турли динлар ўртасида бағғрикенглик, тинчлик, осойишталик, демократик тараққиёт йўлида ҳамкорлик йўлини қўллаб-қувватлайди. Миссионерликка, диний экстремизмга, ақидапарастликка, динларни бир-бирига қарама-қарши қўйишга бундан кейин ҳам муросасиз курашаверади. Бу йўлда маҳаллаларнинг ўрни жуда каттадир. Ҳар бир маҳалла оқсоқоли ва фаоли бу борада тинмай кураш олиб бориши зарур.

Сўнгги пайтда вилоятимиз айрим шаҳар ва туманларининг баъзи аҳоли истиқомат жойларида миссионерлик фаолияти билан шуғулланаётган фуқаролар пайдо бўлаётгани ҳақидаги хабарларни эшитиб турибмиз.
Хусусан, Самарқанд шаҳрининг Сўғдиёна ва Сартепа уй-жой масканлари, Ипак йўли ва Абу Райҳон Беруний кўчалари, Кимёгарлар ва Фарҳод шаҳарчаларидаги кўпқаватли уйларда истиқомат қилувчи фуқаролар шахси гумонли бўлган кишилар хонадонма-хонадон юриб, аҳолининг кўнглига ғулғула солиб, хонадонлар қўнғироқларини чалиб, "Биз хушхабарчилармиз, эшикни очинг, Сиз яхши хушхабар эшитасиз, Сизга хоҳлаган тилда тушунтирамиз…" дея хитоб қилиб, христиан-протестант динлари ғояларини маҳаллий аҳоли тафаккурига сингдиришга ҳаракат қилаётганликларини маълум қилмоқдалар.
Шу муносабат билан бундай хатти-ҳаракат (миссионерлик)нинг мақсади ва моҳияти тўғрисида тўхталиб ўтишни жоиз, деб топдик.
Миссионерлик – лотинча сўз бўлиб, юбориш (жўнатиш), муҳим топшириқ маъноларини билдириб, битта динга эътиқод қилувчи фуқаролар орасида бошқа бир диннинг ғоялари ва урф-одатларини тарғиб этишни англатади.
Диний миссия черков талқинида элчилик топшириқларини бажариш, муайян динни бошқа (христиан бўлмаган) диний эътиқоддаги одамлар орасида тарқатиш маъносини билдиради.
Миссионерлик IV асрда пайдо бўлиб, XIII-XVI асрларда христиан миссионерлиги Ҳиндистон, Хитой ва Японияга ҳам кириб борган. Миссионерлик XIX асрда янада кучайиб, Африка ва Осиё қитъаларининг қатор мамлакатларида анча фаоллашган.
Миссионерлик фаолиятининг мақсадини уч йўналишга ажратиш мумкин
Биринчи йўналиш – христиан бўлмаган бошқа халқларни ҳам христианлаштириш. Ушбу ғоя орқали ўзга динларга эътиқод қилувчи шахсларни иқтисодий, сиёсий ва маънавий жиҳатдан ғарб давлатлари таъсир доирасига тушириб олиш.
Иккинчидан – маълум халқлар ўртасида ўз эътиқодига нисбатан шубҳа пайдо қилиш ва аста-секин ишонч – эътиқодидан воз кечишга олиб келиш.
Учинчидан – ўз динидан воз кечиб, христианликни қабул қилган кишиларнинг эътиқодида собит туришини таъминлаш ва шу орқали уларнинг сафини "янги христианлар" билан янада кенгайтириб боришдан иборат.
Миссионерлар ушбу мақсадларга эришиш учун моддий неъматларни ҳам, маънавий тарғибот усулларини ҳам аямайдилар. Атайлаб айрим жисмоний хасталик (ногиронлик) оқибатида оғир руҳий ҳолатга тушиб қолган ва ҳаётда бироз моддий қийинчиликларга учраб турган шахсларни топиб олиб, уларга турли шаклдаги моддий ёрдамлар кўрсатадилар. Тиббий ёрдам уюштирадилар. Уларнинг кўнглини ҳар томонлама олишга уринадилар. Бундай "саъй-ҳаракат"лари билан улар ислом динига эътиқод қилувчи маҳаллий аҳоли ўртасида ўзлари ҳақида ижобий фикрлар туғдиришга эришадилар.
Маҳаллий халқ ўртасида уларнинг она тилида чоп этилган анча чиройли, рангли-безакли муқовадаги китоб ва журналларни бепул тарқатиб, уларда босилган мақола – материалларда туб аҳолига мутлақо ёт бўлган ўзга динлар ғояларини тарғиб қиладилар. Миссонерлар бошқа динларга киришга чақирувчи лавҳалар акс этган видео-аудио кассеталарни аҳолига бепул тарқатадилар.
Шунингдек, улар турли санъат асарлари кўргазмаларини, спорт ўйинлари мусобақаларини, ёш ижодкорлар кўрик-танловларини ташкил этиш ва ушбу "тадбир"лар иштирокчиларига қимматбаҳо совғалар улашиш, айрим тиббиёт ва таълим-тарбия муассасаларига "малакали" мутахассис кадрларни "иш"га юбориш, якка-ёлғиз ва ўзгалар ёрдамига муҳтож бўлган шахсларга "кўнгилочар" мактублар йўллаш, ёшлар ташкилотлари билан ўзаро "ҳамкорлик" ўрнатиш, компьютер ёки чет тилларини ўргатиш клубларини ташкил этиш, ўз сафларига қўшилганларни тез-тез моддий рағбатлантириб туриш ва хорижий мамлакатларга "ўқиш" ёки "малака ошириш" сафарига юбориш ҳамда ишга жойлашишга кўмаклашиш каби фаолият усулларидан фойдаланишлари ҳам мумкин.
Шунинг учун ҳам фуқароларимиз бундай таъсир доирасига кириб қолишдан ўзларини асрашлари керак.
Тўғри, Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 31-моддасида "Ҳамма учун виждон эркинлиги кафолатланади. Ҳар бир инсон хоҳлаган динга эътиқод қилиш ёки ҳеч қайси динга эътиқод қилмаслик ҳуқуқига эга. Диний қарашларни мажбуран сингдиришга йўл қўйилмайди", деган қоида мустаҳкамлаб қўйилган.
Ўзбекистон Республикасининг янги таҳрирдаги (1998 йил 1 май куни қабул қилинган) "Виждон эркинлиги ва диний ташкилотлар тўғрисида"ги қонунининг 3-моддасида "Виждон эркинлиги – фуқароларнинг ҳар қандай динга эътиқод қилиш ёки ҳеч қандай динга эътиқод қилмасликдан иборат кафолатланган Конституциявий ҳуқуқидир", дейилади. Ушбу ҳуқуқдан ҳеч ким маҳрум этилиши мумкин эмас.
Аммо мазкур модданинг иккинчи қисмида "Фуқаро ўзининг динга, динга эътиқод қилишга ёки эътиқод этмасликка, ибодат қилишда, диний расм-русумлар ва маросимларда қатнашиш ёки қатнашмасликка, диний таълим олишга ўз муносабатини белгилаётган пайтда уни у ёки бу тарзда мажбур этишга йўл қўйилмайди".
Қонуннинг 5-моддаси талабларига мувофиқ Ўзбекистон Республикасида Ҳеч бир динга ёки диний эътиқодга бошқаларига нисбатан бирон-бир имтиёз ёки чеклашлар белгиланишига йўл қўйилмайди.
Давлат турли динларга эътиқод қилувчи ва уларга эътиқод қилмайдиган фуқаролар, ҳар хил эътиқодларга мансуб диний ташкилотлар ўртасида ўзаро муроса ва ҳурмат ўрнатилишига кўмаклашади, диний ва ўзга мутаассибликка ҳамда экстремизмга, муносабатларни қарама-қарши қўйиш ва кескинлаштиришга, турли конфессиялар ўртасида адоватни авж олдиришга қаратилган хатти-ҳаракатларга йўл қўйилмайди.
Давлат диний конфессиялар ўртасидаги тинчлик ва тотувликни қўллаб-қувватлайди. Бир диний конфессиядаги диндорларни бошқасига киритишга қаратилган хатти-ҳаракатлар (прозелитизм), шунингдек, бошқа ҳар қандай миссионерлик фаолияти ман этилади. Ушбу қоиданинг бузилишига айбдор бўлган шахслар қонун ҳужжатларида белгиланган жавобгарликка тортиладилар". Яъни, Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги Кодекси 240-моддаси ("Диний ташкилотлар тўғрисидаги қонун ҳужжатларини бузиш") иккинчи қисмига кўра энг кам иш ҳақининг беш бараваридан ўн бараваригача миқдорда жарима солишга ёки ўн беш суткагача муддатга маъмурий қамоққа олишга сабаб бўлади. Ўзбекистон Республикаси Жиноят Кодексининг 2162-моддаси иккинчи қисмига мувофиқ бундай ҳаракатлар шундай ҳаракатлар учун маъмурий жазо қўлланилганидан кейин содир этилган бўлса, энг кам иш ҳақининг эллик бараваридан юз бараваригача миқдорда жарима ёки олти ойгача қамоқ ёхуд уч йилгача озодликдан маҳрум қилиш билан жазоланади.
Айни пайтда вилоятимизда 310 та диний ташкилот белгиланган тартибда давлат рўйхатидан ўтган ҳолда фаолият кўрсатиб келмоқда. Шундан 285 таси Ислом дини бирлашмалари, 25 таси эса бошқа конфессиядаги диний ташкилотлардир. Ушбу диний ташкилотларнинг тўлақонли фаолият кўрсатиши учун барча шарт-шароитлар яратилган.
Аммо миссионерлик, яъни бир дин ғояларини бошқа бир динга эътиқод қилувчи шахслар ўртасида тарғиб қилиш, одамларни ўзга динга ағдариб олиш – Ўзбекистон Республикасида қонун билан таъқиқланган фаолият. Бундай таъқиқ дунёнинг деярли барча мамлакатлари қонунларида ҳам мавжуд бўлиб, миссионерлик иши қораланади.
Шунинг учун ҳам миссионерлик хатти-ҳаракатини олиб бормоқчи бўлган шахслар қонун олдидаги ўз масъулиятини ҳам яхшилаб ўйлаб кўришлари керак. Айниқса, бошқа дин ғояларини тарғиб этаётган "хушхабарчи"ларнинг алдовларига ишонмайлик, бундай ҳаракатларга йўл қўймайлик.

Қуръони карим Аллоҳ наздида мақбул дин Ислом экани ҳақида хабар беради. Аллоҳ таоло айтади: "Ким Исломдан ўзга динни истаса, ундан у дин сира қабул қилинмагай ва у охирида зиён кўрувчилардандир" (Оли-Имрон, 85).

Ҳозирги глобаллашув шароитида жаҳон мафкура майдонидаги кураш қизғин паллага кирди. Мустақиллик йўлига қадам қўйган кишиларимиз онгидаги маънавий бўшлиқни тўлдириш учун четдан руҳиятга ёт, бегона ғоя ва мафкуралар ҳужум бошлади. Улар орасида халқимизга ўзини дўст кўрсатиб, аслида ғаразли мақсадларни кўзлаган миссионерларнинг фаоллашгани ҳам сир эмас. Насроний бўлмаган мамлакатлар аҳолисини ўз динларига киритишни мақсад қилиб олган миссионерлар миллий истиқлол ғоямизнинг асосий тамойилларидан бири толерантлик, яъни диний бағрикенглик эканидан усталик билан фойдаланиб, аксарияти мусулмон бўлган халқимизни йўлдан уришга ҳаракат қилишяпти. Улар Асосий Қонунимизнинг виждон эркинлиги хусусидаги моддаларини рўкач қилиб, кимнинг қайси динга эътиқод қилиши унинг ўз ихтиёрида, деган иддаони илгари суришади.
Мусулмонларга қарши йўналтирилган илк миссионерлик ҳаракатлари милодий саккизинчи асрда пайдо бўлган. Турли ғарб манбаларида Андалусия подшоҳи (713-716 йилларда) Абдулазизнинг хотини Эгинола уни насроний қилишга урингани ҳақидаги далиллар келтирилади. Бу ғарблик аёл илк миссионер саналади.
Исломий ўлкаларга қаратилган миссионерлик ҳаракатлари Ғарбнинг мустамлакачилик юришлари билан ёндош ҳолда амалга оширилди. Уларнинг асосий нишони мусулмон ўлкалар ва халқлар эди. Миссионерлар бу ўлкаларда очган таълим ва хайрия жамиятлари, шифохоналар, ташвиқот муассасалари орқали халқда исломий қадриятларга қарши кайфиятлар уйғотиш, турли табақалар ўртасида низо ва душманлик туғдириш, шу йўллар билан кишиларни ўз домларига илинтириш пайида бўлишди. Улар бу йўлда ҳар қандай имкониятдан фойдаланиб қолишга уринишади. Масалан, миссионерлар раҳбарларидан бири Г- Пфендер ўн тўққизинчи асрда ёзган "Мезонул-ҳақ" асари бошдан-оёқ ҳақоратли ва масхараомуз фикрлардан иборат бўлган ва у араб, турк, форс тилларига ўгирилиб, исломий ўлкаларга тарқатилган.
Йигирманчи асрнинг иккинчи ярмидан бошлаб Ғарб давлатларидаги сиёсий, ҳарбий кучларнинг ҳукмронлиги кучайгани, ҳарбийларнинг миссионер ташкилотлари билан ҳамкорликни яқиндан йўлга қўйишгани миссионерларнинг янгидан "ҳужум"га ўтишларига имкон яратди. Шу зайлда миссионерлар халқаро беминнат хайрия ташкилотлари, молиявий-иқтисодий компаниялар, таълим муассасалари ва бошқа номлар билан ўзларини ниқоблаб, миссионерлик ҳаракатларини авж олдиришяпти.
Бугунги кунда ана шу хатарли кучлар ёшларимиз онги ва қалбини эгаллаш учун бор куч ва имкониятларини сафарбар этяпти. Насронийлик тарғиботчилари дунёнинг бошқа жойлари каби юртимизда ҳам ўзларининг ғаразли мақсадларини амалга ошириш учун уринишмоқда. Улар айрим ёшларнинг дунёқараши етарли шаклланмагани, соддадиллиги, эътиқоди сустлигидан фойдаланиб, уларга моддий ва маънавий ёрдам кўрсатиш, "ҳақиқат"ни англатиш каби баҳоналар билан ўз қармоқларига илинтиришга ҳам эришишяпти.
Миссионерларнинг мақсадлари аниқ: нима қилиб бўлса ҳам мустақиллик йўлига ўтиб, порлоқ келажагини барпо этаётган юртимиздаги аҳилликка, сиёсий барқарорликка, миллий ва диний қадриятларимизга путур етказишдир. Тажрибадан маълумки миссионерлар худди шу йўл билан жуда кўп ўлкаларда ижтимоий-сиёсий ҳаётни издан чиқаришган, яхлит халқларни бир қанча гуруҳ ва табақаларга бўлиб юборишган. Масалан, матбуот хабарига кўра, Индонезияда ҳаракат қилган миссионерлар йигирма беш йил мобайнида 250 минг одамни насроний динига ўтказишди ва улар яшаётган Шарқий Тиморни мамлакатдан ажратиб олишди. Африка қитъасидаги беш миллиондан зиёд талабанинг таълими миссионерлар қўлида. Халқларни тўғри йўлдан чалғитиш, ораларига нифоқ солишга улар миллиардлаб доллар маблағ сарфлашяпти, кўп нусхада Инжил ва масиҳий нашрларни тарқатишяпти. Ҳозир жаҳоннинг турли бурчакларида вақти-вақти билан алангаланиб турадиган фуқаролик урушларида, динлараро тўқнашувларда ҳам миссионерларнинг "холис хизматлари" бор.
Халқимиз маънавий ҳаётида асрлар бўйи эътиқод, иймон, пок ақида собитлиги муҳим ўрин тутган. Шундан келиб чиқиб, халқимиз эътиқодини турли ғаразли хуружлар ва ҳамлалардан ҳимоя қилиш, ёшларга динимизнинг асл моҳиятини тўғри тушунтириш, ислом маданияти ғояларини кенг тарғиб қилиш шу кундаги энг долзарб вазифаларимиздандир.